İstanbul, 17.04.2006

DUYURU

4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 4822 Sayılı Kanun ile değişik 21/3. maddesi uyarınca bu yıl 10.’su düzenlenen Tüketici Konseyine konuşmacı olarak Birliğimiz Hukuk Müşaviri Sayın Av.Şükran TEZEL ve Genel Merkez Danışmanı Sayın Ali RENDAN katılmışlardır.

Zorunlu seyahat sigortasının gerekliliği ifade edilmiş olup; söz konusu metin ekte bilgilerinize sunulmaktadır.

Saygılarımızla,

TÜRKİYE SEYAHAT ACENTALARI BİRLİĞİ

(TÜRSAB)

TÜKETİCİNİN KORUNMASI AÇISINDAN ZORUNLU SEYAHAT SİGORTASININ ÖNEMİ

1905 yılında Guyer Feuler tarafından  ilk turizm tanımı yapılmıştır. Guyer- Feuler,  turizmi “gittikçe artan hava değişimi ve dinlenme gereksinmeler, doğa ve sanatla beslenen gözalıcı güzellikleri tanıma isteğince, doğanın insanlara mutluluk verdiği inancına dayanan ve özellikle ticaret ve sanayinin gelişmesi ve ulaşım araçlarının kusursuz hale gelmelerinin bir sonucu olarak, ulusların ve toplulukların birbirlerine daha çok yaklaşmasına olanak veren ‘modern’ çağa özgü bir olay olarak tanımlamıştır.

Ülkemizin, zengin çeşitliliğe sahip bozulmamış doğası, içinde barındırdığı rengarenk kültürler, 5222 kayıtlı arkeolojik alan, misafirperver ulusu, modern finans ve iletişim altyapısına ve kalifiye iş gücüne sahip dinamik ekonomisi, kaliteli konaklama, ulaştırma ve eğlence olanaklarına sahip güçlü bir turizm alt ve üst yapısı, turizmi önemseyen ve teşvik eden bir devlete sahip olması turizmin Türkiye’ de dünya liginin en üst sıralarında olmasını sağlamıştır.

Bugün itibariyle turizm arzımızı oluşturan , 3598’ i incoming ve outgoing tur düzenleme yetkisine sahip 4858 seyahat acentası, turizmin hizmetinde , turizm işletme belgeli 420.000 ve Belediye belgeli 400.000 olmak üzere 820 bin yatak , 90 yolcu uçağına sahip 10 özel havayolu şirketi, 83 yolcu uçağı ile Avrupa’ nın en genç filolarından birine sahip olan Türk Hava Yolları, 50 milyon yolcu kapasiteli 48 havaalanı, uluslar arası uçuşlara açık 16 hava alanı, 8800 yat bağlama kapasitesine sahip 28 marina, ve 9000 kokartlı rehber ile Türkiye, 2005 yılında 21.1 milyon yabancı turist sayısı ve 14 milyar dolar yabancı ziyaretçi harcamasıyla dünya turizminin ilk 10’ u arasına girmiştir.

Dünya Turizm Örgütünün Türkiye turizminin geleceği ile ilgili 1995 yılında yaptığı tahminlere göre;

1995- 2020 yılları arasında yıllık ortalama artış %5,5 olacak ve

                                                           TURİST SAYISI                  TURİZM GELİRİ

2010 Yılında                                    17,1 milyon kişi                  12,5 milyar dolar

2020 Yılında                                    27 milyon kişi                      19,8 milyar dolar

olacaktır.

Dolayısıyla dünyada ve özellikle de Avrupa’ da sınırların kalkmaya başlamasıyla, daha geniş ölçekli geziler yapma olanağı ortaya çıkmıştır. Turizmin bu sayede kazandığı uluslar arası netlik, yasal düzenlemelerin de genişletilmesine yol açmıştır. Bugünün seyahat tüketicisi artık eskinden olduğu gibi yalnız belirli çevrelerden gelen  bir azınlık değil anonim ve toplumun her tabakasından çıkan milyonlarca kişidir.

Zaman kavramının artan önemine paralel olarak, gezi ve tatil konusunda insanlar daha profesyonel hizmet talep etmektedir. Dolayısıyla da tatil hizmeti veren şirketler daha profesyonel hizmet üreterek tüketiciye ulaşabilme amacını taşımaktadırlar.

Üretim şeklindeki ve teknolojideki gelişmeler, toplumun gün geçtikçe tüketim toplumuna dönüşmesi, reklam ve pazarlama tekniklerinin gelişmesi, dev işletmelerin oluşturduğu ekonomik yoğunlaşma ve artık klasik yasaların tüketiciyi korumaktaki yetersizliği tüketicilerin korunmasını gerektiren sebeplerden en önemlileridir.

Bu sebeple, turistlerin seyahati satın aldığı tarihten itibaren geri dönüş noktasına kadar , yaşanabilecek rizikoları teminat altına alan bir seyahat sigortası poliçe satışının zorunlu olması gerekmektedir.

AVRUPA BİRLİĞİ’ NİN SEYAHAT SİGORTASINA İLİŞKİN DÜZENLEMELERİ :

13 Haziran 1990 tarihli,90/314 sayılı  Paket Tur, Paket Seyahat, Paket Tatil Hakkındaki Avrupa Konseyi Direktifi tüketicinin korunmasına ilişkin düzenlemeleri yalnızca AVRUPA Birliği üye devlet vatandaşlarına değil, üye olmayan devlet vatandaşlarını da kapsamaktadır.

Direktifin,  4. maddenin (1) (b)’de, organizatör veya satıcının, müşteriye yazılı veya diğer herhangi uygun bir form ile “hastalık veya kaza olayının gerçekleşmesi halinde iadeyi de kapsamak suretiyle, yardımın tutarı veya müşteri tarafından iptalin tutarının karşılaması üzere seçimlik hakkı veren  bir anlaşma hakkında bilgiyi içeren sigorta poliçesinin” sağlamasını gerektirmektedir.

Organizatör, hareketten önce kontrata ilişkin temel esaslarından herhangi birini değiştirmek zorunda kalırsa, ücret gibi, müşterinin kendisi için uygun kararı alabilmesi için, müşteriye en kısa zamanda bilgi vermek durumundadır buna ek olarak,

• Cezasız olarak kontrattan çekilme
• Değişiklik yapılması ve değişikliklerin ücrete yansımaları hakkında açıklayıcı ek görüşün kontratta kabul edilmesi gibi seçimlik haklarını kullanabilir.

Müşteri en kısa zamanda kararını Tur operatörüne veya satıcıya bildirmek zorundadır.

Eğer müşteri sözü edilen seçimlik hakları uyarınca,  sözleşmeden döner veya müşterinin kusuru olmaksızın herhangi bir nedenden ötürü tur operatörü, paket tur sözleşmesinde  yer alan hareket tarihinden önce iptal etmesi halinde müşterinin seçimlik hakları:

a)     Tur operatörü veya satıcı, söz konusu paket yerine dengi veya daha kaliteli paketi müşteriye sunabilir. Eğer değiştirilen paket daha az kaliteli ise aradaki fark müşteriye ödenmelidir.

b)     Söz konusu meblağlar en kısa zamanda müşteriye geri ödenir.

Böyle bir durumda, müşteri, yerindeyse sözleşmenin yerine getirilememesi nedeniyle, herhangi üye devletin hukukunda satıcı veya tur operatörü tarafından telafi edilmesi söz konusu ise, telafi hakkını kazanacaktır.

Bu durumun istisnaları şöyledir:  

Paketin tanımlanmasında belirtilen dönem içinde, paket için kaydedilmesi gereken minimum kişi sayısından daha az kişi kaydedildiği için paketin iptal edilmesi halinde paketin açıklamasında belirtilen dönem içinde yazılı olarak müşteriye bilgi verilmesi veya mücbir sebepler nedeniyle hesaba katılmayan fazla rezervasyon nedeniyle iptallerin gerçekleşmesi gibi, gerekli itinanın gösterilmesine rağmen tarafın rızası dışında ön görülemeyen nedenler sonucu iptal etme neticesinde gerçekleşen iptallerde organizatörün telafi etmesi söz konusu olmayacaktır.

1618 Sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu ‘ nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun Tasarısı ile Sigorta Zorunluluğunun Getirilmesi Talep edilmiştir.

Birliğimiz ve T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı ‘ nın işbirliği ile  , 1618 Sayılı günümüz şartlarına uydurulması için  1618 Sayılı  Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu’ nun  Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi  Hakkında Yasa Tasarısı çalışmaları tamamlanmıştır. Türkiye Seyahat Acentaları Birliği bu tasarıda “ Türkiye ‘ de satın alınan yurtiçi ve yurtdışı turlarda seyahat acentalarının seyahat acentalığı hizmet ve işlemlerinden doğacak yükümlülüklerine karşılık teşkil etmek üzere sigorta yaptırmaları zorunludur. ”  şeklindeki önerisi   T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’ iletilmiş ve tasarıda zorunlu sigortaya ilişkin madde “ seyahat acentaları ve şubelerince düzenlenen paket tura ilişkin doğabilecek yükümlülüklere karşılık teşkil etmek üzere satın alınan tur bedelinden az olmamak üzere sigorta yaptırmaları zorunludur.” şeklinde   yerini almıştır.

Uygulamada ;

 1- ) 1618 Sayılı Yasanın  13.maddesinde “Yurt dışına tur tertipleyen seyahat acentaları, turun bitişinden 2 ay sonra iade edilmek üzere tur masraflarının % 25’ine karşılık gelen  bir teminatı T.C.Kültür ve Turizm Bakanlığı emrine önceden vermek zorundadırlar. Bakanlık sigorta poliçelerini teminat yerine geçerli olmak üzere kabul etmektedir.

2- )   İhtiyari sigorta  yaptırılması tavsiye mahiyetinde başlatılmıştır. Seyahat acentaları, yurt dışı ve yurt içi seyahat edecek tüketicilerini, teminat limiti dahilinde  aşağıda açıklanan clause’larda sigorta ettirmektedirler. Sigorta şirketleri tarafından yapılan seyahat sigortalarında ve özellikle TÜRSAB Seyahat Güvence Paketi Sigorta Poliçesi kapsamında  tavsiye mahiyetindeki bu sigorta yaygınlaştırılmaya çalışılmaktadır.

3-  ) Ayrıca 4822 Sayılı Kanun ile değişik  4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 6. C maddesinde tanımlanan Paket tur sözleşmelerine ilişkin usul ve esasların Bakanlık tarafından belirlenmesi yetkisi kapsamında 13.06.2003 tarih ve 25137 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Paket Tur Sözleşmeleri Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik”  “Tanıtım” başlıklı  12.maddenin 3.fıkrası alt ( d ) başlığında tanıtım broşürünün açıklanması yanı sıra seyahat acentası nın tüketiciyi sözleşme akdedilmeden önce yazılı olarak bilgi vereceği hususlar içerisinde  “Tüketici tarafından iptal masraflarını ya da kaza veya hastalık halinde ülkesine geri gönderilme de dahil olmak üzere yardım masraflarını teminat altına alacak, isteğe bağlı bir sigorta sözleşmesi yapılması ile ilgili bilgiler” yer almakta olup, yönetmelik ile ihtiyari sigorta düzenlenmiştir.

4- ) Aşağıda ayrıntılı olarak açıklanacağı üzere  Avrupa Birliği ülkelerine seyahat edebilmek için seyahat sağlık sigortası zorunluluğu bulunmaktadır.

5- ) Bakanlıklar arası Hac ve Umre Kurulu hac farizasını yerine getirecek vatandaşlarımız için de yardım hizmetleri teminatı hariç sigorta yapılmaktadır.

Bu  çerçevede yapılan poliçeler ile  tüketicilerini, sigorta ettiren seyahat acentası, tüketici ( sigortacı) lehine ferdi kaza sigortası genel şartlarında yer alan kaza sonucu ölüm, sürekli sakatlık ile aşağıda yazılı özel şartlar çerçevesinde geri dönüş teminatı ve ayıplı veya eksik hizmet teminatlarından limitleri dahilinde faydalandırılacaktır. 

1-) Ferdi Kaza Teminatı     : Yurtiçi ve yurtdışı turlara katılan katılımcıların turun başlangıç anından bitiş anına kadar her türlü kaza sonucu ölüm ve sürekli sakat kalma halleri teminat altına alınmaktadır.

2-) Geri Dönüş Teminatı    : Seyahat acentasının iflası, faaliyet ve / veya operasyonuna 1618 Sayılı Yasa uyarınca son verilmesi halinde seyahatin fiilen yapılamayacağının veya tamamlanamayacağının ortaya çıkması durumunda sigortacıya ihbar yapılması ile sigorta teminat limitleri dahilinde tüketicinin kısmen veya tamamen ödemiş olduğu tur bedelini öder.

3-) Ürün Sorumluluk Teminatı (  Ayıplı veya Eksik Hizmet Teminatı )      : Tüketici  ( sigortacı) , sigorta ettiren seyahat acentasının organize ettiği turlara katılan katılımcıların, taahhüt edilen hizmetin eksik veya ayıplı olması halinde belirlenen oran kısmı belirlenen sürelerde sigorta şirketine başvurulması halinde sigortacı tarafından karşılanır.

4- ) Katılımcının Tur İptali Teminatı ve  Poliçenin yardım hizmetleri kapsamında Sağlık hizmeti teminatları limitler içerisinde, yaralanma veya ani hastalık nedeniyle tedavi, bu durumda sigortalının geri dönüş seyahati veya nakli, ilaç gönderilmesi organizasyonu, yaralanma veya hastalık nedeniyle konaklama süresinin uzatılması, sigortalıya yapılacak tedavi nedeniyle birinci derece aile üyelerinden birinin seyahati, konaklaması, ölümü halinde geri dönüş seyahati, vefat eden sigortalının nakli, hukuki yardım teminatı dahil olmak üzere 20 başlık altında toplanan  yardım hizmetlerine  ilişkin sigorta limiti kapsamında teminatı mevcuttur.

Uygulamada, ülke ekonomisinin turizmden beklediği gelirler göz önüne alındığında , özel sağlık sigortası yaptıran tüketicinin, can güvenliğinin güvence altına alınmasının yanısıra, zorunlu sigortanın mevcut olması  durumunda, turiste gerek ülkesinde gerekse ülkemizde sigorta yapılması tüketicinin, seyahat başlangıcından sonuna kadar seyahat güvenliği hususunda olumlu etki yaratacaktır. 

Zorunlu Sigorta Kavramı:

Zorunlu sigorta  kişinin yasa dolayısıyla yaptırmak zorunda olduğu sigortadır. Kişinin 3. şahıslara karşı sorumlu olması durumunda, üçüncü şahısların tazminatsız kalmasını önlemek üzere , sigorta sistemi kullanılarak oluşturulmuş bir tedbir olarak düşünülmelidir.

Zorunlu sigorta kavramı, ; kamu yararı veya 3. kişilerin korunması amacıyla yapılması kanunen zorunlu hale getirilmiş özel sigortalardan oluşmaktadır. Bu sigortayı yaptırmakla mükelleflerin yaptırmamaları halinde ise ağır cezai yaptırımlar uygulanmaktadır.

Sorumluluk sigortaları kapsamında uygulanan zorunlu sigortaların fazla yaygın olamaması ise hem sigorta sektörünün gelişmesini engellemekle, hem de işletmelerin büyük risk altında olmasına yok  açmaktadır. Oysa AB ülkeleri ve Amerika ‘ da zorunlu sigortaların yaygın olması hemen hemen her alanda uygulanması nedeniyle kişilerin uğrayabilecekleri zararlar sigorta kapsamı içinde tutulmaktadır.  Seyahat edenin de, önemli miktarda para harcayarak  bu  hizmeti satın aldığı düşünülecek olursa,  oluşabilecek rizikolara karşı zorunlu olarak sigortalanması gerektiği açıktır.

Kuşkusuz, tüketicilerin menfaatlerinin korunması kamu yararını oluşturmaktadır. Bu nedenle tüketici haklarının korunması için  yasal düzenlemeler getirilmiştir.

T.C Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı Sigortacılık Genel Müdürlüğü kapsamında yapılan çalışmalarda da Seyahat Sağlık Sigortasının zorunlu hale getirilmesinin faydalı olacağı açıklanmıştır. Gerekçelerinde açıklandığı üzere böylelikle ;

       1-  ) Yurt dışına giden sağlık giderleri kontrol altına alınabilecektir.

       2-  )  Yurt dışına çıkan herkesten alınacak seyahat sağlık sigortası primi nedeni ile sigorta geliri elde edilecektir.

Dünya Seyahat Sigortası Uygulamaları da bu kararın alınmasını sağlamıştır.

1-) Schengen ülkelerinde vize alabilmek için seyahat sağlık sigortaları zorunludur.

2-) Rusya Federasyonu ve Türki Cumhuriyetler,  Çek Cumhuriyetinde seyahat acentası kanalı ile tur paketi alındığında seyahat sigortası alımı zorunlu kılınmıştır.

3-)  Avrupa ülkeleri vatandaşları EEA ( European Economic Area ) bölgesinde

seyahat ederken Avrupa Sağlık Sigortası Kartı almak zorundadırlar. Buna göre bu kart Avrupa’da seyahat etmeyi Avrupa vatandaşları için oldukça kolaylaştırmaktadır. Herhangi bir üye ülkede hastalığa karşı sigortalanmış ve iş, çalışma veya turistik bir amaçla geçici olarak bir başka üye devlet içinde seyahat eden tüm kişiler bu kartı kullanabilirler.

Kart geçici olarak konaklama yapılacak olan üye ülkede herhangi bir sağlık harcamasının geri ödemesinin yapılabilmesi amacı ile düzenlenen ve herhangi bir üye devlet sınırında geçici olarak konaklamak için hareket etmeden önce alınması gereken E 111 formunu ortadan kaldıracaktır. ( bu form turistler tarafından kullanılmaktadır)

Prensip olarak, üye devletlerin ( Almanya, Belçika, Danimarka, İspanya, Fransa, Finlandiya, Yunanistan, İrlanda, Lüksemburg ve İsveç ) kuruluşları istek üzerine sigortalılara l. Haziran 2004 tarihinden itibaren vermek zorundadırlar. Bazı üye devletler henüz bu kartı basmak için gerekli koşulları hazırlaması zorunla hale getirilmiştir.

Burada belirtmek isteriz ki, İngiltere’de seyahat sigortalarının zorunlu olmayıp, yoğun kampanyalarla sigortanın önemi anlatılmaktadır.

Seyahat Sigortası zorunluluğu kapsamındaki teminatlar genel olarak;

-         Ani rahatsızlık ve  hastalıklara ilişkin tıbbi tedavi teminatı,

-         Sigortalının tedavinin verilebileceği en yakın sağlık kuruluşuna seyahatı veya nakli,

-         Sigortalının taburcu olduktan sonra ikametgah adresine naklı,

-         Vefat eden sigortalının nakli,

Bu kapsamda Avrupa Birliği ülkelerine Türkiye’den seyahat edecek tüketicinin gidilecek ülke için vize alma koşulları arasında bu sigorta aranmış olması nedeni ile acentalar zorunlu olarak Seyahat Sağlık Sigortası yaptırmaktadır. 30.000 EURO teminat limiti bulunmaktadır.

Bunların dışındaki teminatlar sigorta şirketlerince ek prim karşılığında verilebilir.

Asistan Firmalar;

Seyahat sağlık sigortalarında asistan firmalar sigorta şirketlerine yardımcı olarak sigortalıların iş ve işlemlerini kolaylaştırmaktadır. Yukarıda sayılan

-         İlaç gönderilmesi,

-         Acil mesajların gönderilmesi

-         Bilgi servisi,

-         Hukuki danışma,

-         Sağlık nakli,

-         Vefat nakli,

-         Nakit avans,

-         Kefalet için avans ödeme,

-         Refakatçi konaklama,

-         Tedavi nedeni ile konaklama,

Yurt dışı uygulamaları göz önünde tutularak; T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı Sigortacılık Genel Müdürlüğü, 1.03.2006 tarihinde yürürlüğe koyduğu “Seyahat Sağlık Sigortası Genel Şartları” nı sigorta şirketlerine duyurmak sureti ile bu kapsamdaki sigorta  poliçelerinde yer alması gereken hususları tanımlamıştır.